اعداد: از چیستی تا چگونگی و فراتر

عنوان: اعداد: از چیستی تا چگونگی و فراتر: دنیای شگرف و زیبای ریاضی را دریابید

مولف: نیوساینتیست

مترجم: فرهاد خلقتی

ناشر: آزمون زمان

چاپ: اول، پاییز 1405

مشخصات: 224 ص، مصور، جدول، نمودار

بها: 324000 تومان

در سال 2014، مریم میرزاخانی از ایران نخستین زنی شد که بالاترین افتخار ریاضی، مدال فیلدز، را از آن خود کرد. برای او، ریاضی اغلب همچون "گم شدن در یک جنگل و تلاش برای بهره‌گیری از تمام دانشِ قابل گردآوری برای یافتن ترفندهای جدید" بود. او افزود: "با کمی بخت، شاید برونراهی بیابید."

میرزاخانی، که در جولای 2017 در 40 سالگی درگذشت، بیش از دیگران خطر رفتن به ژرفنای جنگل ریاضی را به خود هموار کرد. این کتاب کارشناس فوری نیوساینتیست برای آنانی است که در پیرامون سرگردانند و در جستجوی درونراهی هستند. 

خواسته یا ناخواسته، بیشترِ ما خرد خرد برداشتی از چگونگی ظاهر بوم ریاضی به دست آورده‌ایم. نمادها، معادله‌ها و شکلهای هندسی در کارند. مسایلی با پاسخهای درست وجود دارند، حقایقی که گویا جهانی‌اند، و برهانهایی که از نظر منطقی مو لای درزشان نمی‌رود. از همه مهمتر، اعداد وجود دارند. 

اما تمام اینها چگونه به هم می‌پیوندند؟ چه چیزی اعداد و ریاضی را خاص – و برخی اعداد و خرده‌هایی از ریاضی را خاصتر از بقیه – می‌کند؟ این جستار گسترده‌تر از آن است که بتوان مروری جامع بر آن ارایه کرد اما، با بهره‌گیری از اندیشه‌های پژوهشگران برجسته و بهترینهای نیوساینتیست، امیدواریم بتوانیم تصویری بسازیم. 

پس از مقدمه‌ای بر خمیره و گستره‌ی خود ریاضی، از نقطه‌ای آغاز می‌کنیم که همه چیز از آنجا آغاز شد: با ویژگیهای گیرای اعداد. صفر و بی‌نهایت، اعداد اول، و اعداد غیر عادی و گریزناپذیری همچون "ناجبریهای" e و π و یکه‌ی موهومی i را برانداز می‌کنیم. با گریزی کوتاه به مسایل احتمال و آمار، به لبه‌ی بران روشهای ریاضی امروزی و نمونه‌هایی از چگونگی کاربرد آنها در برخی حوزه‌های نامنتظره در زندگی‌مان می‌رسیم، و آنگاه ژرفترین مساله را می‌نگریم: ریاضی دقیقا چگونه با واقعیت رابطه دارد؟ 

برای بسیاری در نوار میانی، شگفتیِ ریاضی در این است که به نظر می‌رسد زبانی جهانی است که به ما کمک می‌کند تا دنیا را بهتر دریابیم. بسیاری از کاروَران موافقند، اما این را می‌افزایند که زیبایی آن در این است که چگونه، از آغازهای ساده و تنها با بهره‌گیری از ابزارهای منطق انتزاعی محض، می‌توان دنیاهایی آفرید که به نظر می‌رسد از دنیای ما فراتر می‌روند. 

میرزاخانی هندسه‌ی چیزی موسوم به فضای مدولها را می‌پژوهید، که آن را می‌توان به صورت جهانی انگاشت که در آن هر نقطه خود جهانی است. او شمار راههایی را توصیف می‌کرد که پرتویی از نور می‌تواند در حلقه‌ای بسته در جهانی دو بعدی بپیماید – پاسخی که نه با ماندن در جهانِ "زادگاه" خود، بلکه تنها با دورنمایی و رهیابی در یک جور چندجهانیِ کامل می‌توان یافت. 

این فراتر از آن چیزی است که بیشترِ ما می‌توانیم سودای پیمودنش را در سر داشته باشیم. اما امیدوارم که این کتاب سفر رضایت‌بخش خودتان در زمینه‌ی کشف ریاضیاتی – دست کم، یک جور درونراه – باشد. 

ریچارد وب، ویراستار

(از مقدمه‌ی کتاب)